شومینه علاوه بر تأمین گرما، یکی از عناصر تأثیرگذار در طراحی داخلی است که میتواند به فضای خانه جلوهای گرم و دلنشین ببخشد. استفاده از آجر نسوز در ساخت شومینه به دلیل مقاومت حرارتی بالا، دوام زیاد و تنوع رنگ، یکی از محبوبترین انتخابها برای اجرای شومینههای آجری و هیزمی است. در این مقاله، مراحل ساخت شومینه با آجر نسوز، نحوه اجرای شومینه هیزمی، نقشه و ابعاد استاندارد، ملات نسوز مناسب و نکات مهم ساخت شومینه را بررسی میکنیم تا با آگاهی بیشتری برای اجرای یک شومینه آجری اقدام کنید.
ساخت شومینه با آجر نسوز
ساخت شومینه هیزمی با آجر نسوز نیازمند طراحی دقیق، انتخاب مصالح مناسب و اجرای اصولی است. اگرچه ظاهر شومینه ساده به نظر میرسد، اما بخشهایی مانند محفظه احتراق، دودکش و مسیر خروج دود باید با دقت اجرا شوند تا عملکرد ایمن و مناسبی داشته باشند. در ادامه مراحل ساخت شومینه هیزمی را بررسی میکنیم.
مرحله اول؛ انتخاب محل مناسب برای ساخت شومینه هیزمی
اولین مرحله در نحوه ساخت شومینه هیزمی انتخاب محل مناسب برای نصب آن است. محل قرارگیری شومینه باید علاوه بر زیبایی، شرایط لازم برای تهویه مناسب و اجرای دودکش را داشته باشد. معمولاً شومینه در سالن پذیرایی، نشیمن یا فضاهای اصلی خانه اجرا میشود تا گرما بهتر در محیط پخش شود. هنگام انتخاب محل ساخت شومینه باید به نکات زیر توجه کرد:
- شومینه نباید در مسیر رفتوآمد اصلی قرار گیرد.
- فاصله مناسب از پرده، مبلمان و وسایل قابل اشتعال رعایت شود.
- امکان اجرای دودکش استاندارد وجود داشته باشد.
- ابعاد شومینه با اندازه فضای موردنظر هماهنگ باشد.
برای فضاهای کوچک، اجرای شومینه آجری گوشه یا مدلهای کنج دیوار میتواند گزینه مناسبی باشد؛ زیرا بدون اشغال فضای زیاد، جلوه زیبایی ایجاد میکند.

مرحله دوم؛ طراحی و نقشه ساخت شومینه هیزمی
پس از انتخاب محل مناسب، نوبت به طراحی و تهیه نقشه ساخت شومینه هیزمی میرسد. در این مرحله، ابعاد دهانه شومینه، عمق محفظه احتراق، ارتفاع دودکش و سایر جزئیات اجرایی مشخص میشود تا شومینه علاوه بر زیبایی، عملکرد گرمایشی و ایمنی مناسبی نیز داشته باشد. به طور کلی، هر شومینه از سه بخش اصلی تشکیل شده است:
کف شومینه که محل قرارگیری هیزم و آتش است و باید با مصالح مقاوم در برابر حرارت اجرا شود.
بدنه شومینه که معمولاً با آجرهای نسوز ساخته میشود و نقش اصلی در استحکام و ظاهر شومینه دارد.
دودکش که وظیفه هدایت دود و گازهای حاصل از احتراق به خارج از ساختمان را بر عهده دارد و باید مطابق با اصول فنی طراحی و اجرا شود. برای اجرای شومینه، بسته به محل استفاده، از ابعاد مختلف آجر استفاده میشود که رایجترین آنها در جدول زیر آمده است.:
| نوع آجر | ابعاد (سانتیمتر) | کاربرد |
|---|---|---|
| آجر نسوز کامل | ۵.۵ × ۱۰ × ۲۰ | اجرای بدنه اصلی شومینه |
| آجر نسوز کامل | ۵ × ۱۰ × ۲۲ | ساخت بدنه و محفظه احتراق |
| آجر پلاک نسوز | ابعاد متنوع | اجرای نمای شومینه |
| آجر ال نسوز | ابعاد متنوع | اجرای لبهها و گوشههای شومینه |
نکته: ابعاد و نوع آجر مورد استفاده با توجه به طراحی شومینه، ابعاد فضا و سبک اجرا میتواند متفاوت باشد. استفاده از آجر نسوز استاندارد، مقاومت شومینه را در برابر حرارت و شوکهای دمایی به میزان قابل توجهی افزایش میدهد.
مرحله سوم؛ آمادهسازی کف و زیرسازی شومینه
بعد از مشخص شدن نقشه، مرحله اجرای زیرسازی آغاز میشود. کف محل نصب شومینه باید کاملاً صاف، مقاوم و آماده تحمل وزن سازه باشد. در این مرحله ابتدا محل اجرای شومینه مشخص شده و سپس زیرسازی لازم برای کف، بدنه و مسیر دودکش انجام میشود.
در شومینههای هیزمی توجه به زیرسازی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا حرارت مستقیم آتش در طول زمان میتواند باعث آسیب به مصالح نامناسب شود. برای افزایش مقاومت کف شومینه بهتر است از آجر نسوز کف استفاده شود؛ زیرا این نوع آجر برای تحمل حرارت بالا طراحی شده است.
مرحله چهارم؛ اجرای بدنه شومینه با آجر نسوز
پس از آمادهسازی زیرسازی، مرحله اجرای بدنه شومینه آغاز میشود. در این مرحله آجرهای نسوز بر اساس نقشه طراحی شده و با استفاده از ملات مناسب در کنار یکدیگر قرار میگیرند. برای ساخت شومینه با آجر نسوز باید توجه داشت که آجرهای بخش داخلی شومینه مستقیماً در معرض حرارت قرار دارند؛ بنابراین استفاده از آجر معمولی میتواند باعث ترکخوردگی، کاهش دوام و آسیب به ساختار شومینه شود. در اجرای بدنه شومینه معمولاً بخشهای مختلف به شکل زیر ساخته میشوند:
- محفظه احتراق: این قسمت بیشترین تماس را با حرارت دارد و باید از آجر نسوز مقاوم ساخته شود.
- دیوارههای جانبی: با توجه به طراحی شومینه میتوان از آجر کامل نسوز یا آجر پلاک نسوز استفاده کرد.
- قاب و لبه شومینه: برای ایجاد ظاهر زیباتر، استفاده از آجر ال نسوز یا آجرهای دکوراتیو گزینه مناسبی است.
مرحله پنجم؛ نصب دودکش و تکمیل ساخت شومینه هیزمی
آخرین مرحله در مراحل ساخت شومینه هیزمی، اجرای دودکش و بررسی عملکرد صحیح آن است. دودکش وظیفه انتقال دود و گازهای ناشی از سوختن هیزم را به خارج از ساختمان بر عهده دارد؛ بنابراین اجرای اصولی آن اهمیت بسیار زیادی دارد.
در ساخت دودکش شومینه باید مسیر دودکش باید تا حد امکان مستقیم باشد، همچنین قطر دودکش باید متناسب با ابعاد شومینه انتخاب شود و در نهایت محل اتصال دودکش به شومینه کاملاً آببندی شود. پس از اتمام ساخت، بهتر است قبل از استفاده کامل، شومینه چند بار با حرارت کم روشن شود تا ملاتها به تدریج خشک شده و مقاومت نهایی خود را به دست آورند.
ابعاد استاندارد شومینه هیزمی
یکی از مهمترین نکات در طراحی و اجرای شومینه، انتخاب ابعاد مناسب است. ابعاد شومینه هیزمی باید متناسب با اندازه فضا، میزان گرمایش مورد نیاز و شرایط دودکش تعیین شود. اگر ابعاد شومینه بیش از اندازه بزرگ باشد، کنترل حرارت دشوار شده و احتمال هدررفت گرما افزایش پیدا میکند. از طرف دیگر، شومینه کوچک نیز نمیتواند گرمای کافی ایجاد کند. ابعاد رایج در طراحی شومینه هیزمی شامل موارد زیر است:(البته این اندازهها میتوانند با توجه به نوع طراحی، فضای نصب و مدل شومینه تغییر کنند.)
| بخش شومینه | ابعاد پیشنهادی |
|---|---|
| عرض دهانه شومینه | حدود ۷۰ تا ۱۰۰ سانتیمتر |
| ارتفاع دهانه | حدود ۵۰ تا ۷۰ سانتیمتر |
| عمق محفظه آتش | حدود ۴۰ تا ۶۰ سانتیمتر |
| ارتفاع دودکش | متناسب با ارتفاع ساختمان و مسیر خروج دود |
ملات نسوز شومینه و طرز تهیه آن
ملات نسوز، مخلوطی از سیمان نسوز، ماسه، خاک نسوز و در برخی موارد افزودنیهایی مانند کلسیم آلومینات است. این ملات برای استفاده در دماهای بسیار بالا مانند آستر شومینهها، کورهها و دودکشها طراحی شده است . دو نوع اصلی ملات نسوز وجود دارد:
- ملات هیدرولیکی: مقاوم در برابر آب، مناسب برای مناطق خارجی یا مرطوب، و دارای مقاومت حرارتی بالا (حدود ۱۴۹۹ °C) .
- ملات پیشترکیبشده (هوای خشک): مناسب برای محیطهای داخلی خشک، اما در صورت قرار گرفتن در معرض رطوبت ممکن است حل شود .
ترکیب مواد و نسبتها
ملات معمولی نسوز ترکیبی از سیمان نسوز، ماسه و خاک نسوز است . سیمان نسوز معمولاً دارای پایه آلومینایی است و ممکن است شامل اکسیدهای مختلف نیز باشد . نسبت سیمان نسوز به کل ترکیب (شامل ماسه و خاک نسوز) حدود ۳۰٪ است. برای ساخت ملات، فقط کافی است آب اضافه کنید . معمولاً برای هر ۱۰ کیلوگرم ملات خشک، حدود ۳.۵ لیتر آب مورد نیاز است.
مراحل تهیه ملات نسوز برای شومینه
- آمادهسازی مواد: مطمئن شوید سطح کار (آجر یا دیوار) تمیز، مرطوب و بدون گرد و غبار است .
- مخلوط کردن ملات: ملات خشک را با دستگاه همزن یا بهصورت دستی ترکیب کنید. آب را کمکم اضافه کنید تا مخلوط حالت خمیری و گرانروی متوسط پیدا کند (نه خیلی رقیق، نه خیلی خشک) .
- ضخامت مناسب: ضخامت ملات بین آجرها باید کمتر از ۶ میلیمتر باشد تا از جمعشدگی و ترکخوردگی جلوگیری شود .
- زمان استفاده: ملات خیلی زود سفت میشود—معمولاً پس از نیم ساعت قابل استفاده نیست—پس مقادیر کم را آماده و سریع استفاده کنید .
- خشک شدن و آمادهسازی برای استفاده: سطح ملات حداقل ۱۲ ساعت زمان نیاز دارد برای خشک شدن . سپس حدود دو هفته عملکرد ملایم (گرمایش تدریجی و ملایم) توصیه میشود تا ملات استحکام کافی پیدا کند. بعد از آن میتوانید استفاده عادی را آغاز کنید .
انواع شومینه با آجر نسوز
شومینههای آجری با آجر نسوز در مدلهای متنوعی مانند شومینه آجری مدرن، کلاسیک، روستیک، اسکاندیناوی و فرانوسوی طراحی و اجرا میشوند. انتخاب هر یک از این مدلها به متراژ فضا، سبک دکوراسیون و نیاز گرمایشی ساختمان بستگی دارد. برای مثال، شومینه آجری گوشه و شومینه هیزمی کنج دیوار گزینههای مناسبی برای فضاهای کوچک هستند، زیرا بدون اشغال فضای زیاد، گرمای مطلوب و جلوهای زیبا ایجاد میکنند.
در مقابل، شومینههای کلاسیک و فرانسوی با جزئیات تزئینی بیشتر، انتخابی ایدهآل برای دکوراسیونهای لوکس و سنتی به شمار میروند، در حالی که مدلهای مدرن و اسکاندیناوی با خطوط ساده و طراحی مینیمال، هماهنگی بیشتری با فضاهای امروزی دارند. استفاده از آجر نسوز در تمامی این مدلها علاوه بر افزایش مقاومت در برابر حرارت، دوام بالا و ظاهری طبیعی و ماندگار را نیز به همراه دارد.
آجر نسوز
1- مدل فرانسوی ساخت شومینه
این سبک شومینه که علمکرد حرارت مستقیم را دارد در نگاه بیشتر جنبه تزئینی دارد. در همین راستا می توان آن را نقطه کانونی در نشیمن کرد و با کمی خلاقیت کنج گرم و منحصر به فردی را در منزل ایجاد کنید. ساخت این مدل شومینه اغلب با آجر یا کاشی اجرا می شود که نوعی شومینه آجری ساده محسوب می شود. طراحی داخلی با آجر نسوز بسیار مورد استقبال قرار گرفته است.
2- مدل اسکاندیناوی
به طور کلی در طراحی دکوراسیون داخلی، یکی از سبک های طراحی، اسکاندیناوی است. در این مدل جنبه طراحی بر پایه سادگی قرار دارد و دکوراسیونی آرامش بخش و طبیعی مدنظر است. بر این اساس طرح شومینه اسکاندیناوی نیز تا جای ممکن ساده بوده و شکلی نزدیک به طرح طبیعت دارد. تصویر زیر نمونه ای از طراحی دکوراسیون داخلی با شومینه به سبک اسکاندیناوی را برای شما به نمایش گذاشته است.
نحوه تمیز کردن شومینه آجری
تمیز نگه داشتن شومینه آجری علاوه بر حفظ زیبایی، باعث افزایش طول عمر آجرها و عملکرد بهتر شومینه میشود. بهتر است پس از هر بار استفاده، خاکسترها را جمعآوری کنید و برای جلوگیری از پخش گردوغبار، قبل از تمیز کردن کمی آنها را مرطوب کنید.
همچنین از بهکارگیری مواد شوینده اسیدی یا برسهای سیمی که ممکن است به سطح آجر آسیب برسانند، خودداری کنید. همچنین بازدید و تمیز کردن دورهای دودکش نیز به افزایش ایمنی و عملکرد بهتر شومینه کمک خواهد کرد.
انواع آجر نسوز در ساخت شومینه
آجرهای نسوز شومینه به دلیل طیف رنگی بسیاری که دارند به دسته های مختلفی تقسیم بندی می شوند که در لیست زیر مناسب ترین رنگ های آجر شومینه ذکر شده است:
- آجر انگلیسی (سمیرم): یکی دیگر از نام های آجر قرمز نسوز، آجر انگلیسی می باشد. طیف رنگی این آجر از رنگ قرمز روشن تا تیره می باشد که بهترین گزینه برای طرح شومینه با آجر نسوز محسوب می شود.
- آجر شاموتی: آجر نسوز شاموتی بیشتر در طیف رنگی پرتقالی، کرم، خردلی و طلایی ساخته می شود که از پرطرفدارترین آن برای ساخت شومینه با آجر نسوز است. (بیشتر بدانید : تفاوت آجر شاموتی با انگلیسی)
- آجر قهوه ای و مشکی: یکی از انواع آجر شومینه، قهوه ای و مشکی است که به دلیل تیره بودن رنگ آن یکی دیگر از گزینه های مناسب برای ساخت شومینه گازی محسوب می شود. رنگ شومینه اجری قهوه ای و مشکی نمای بسیار شیک و خیره کننده ای را در منزل شما ایجاد کند.
خرید بهترین آجر برای ساخت شومینه آجری
ساخت یک شومینه زیبا و بادوام، علاوه بر اجرای صحیح، به انتخاب مصالح و متریال مناسب نیز بستگی دارد. آجر به عنوان اصلی ترین متریال در ساختمان سازی امروزه برای ساخت باربیکیو و شومینه استفاده می شود .در این مقاله با مراحل ساخت شومینه هیزمی، نقشه و ابعاد استاندارد، ملات نسوز و مهمترین نکات اجرای شومینه آشنا شدید تا بتوانید شومینهای ایمن، مقاوم و ماندگار اجرا کنید.
اگر قصد خرید آجر برای ساخت شومینه را دارید، آجر آنلاین انواع آجر نسوز شومینه را در رنگها و ابعاد مختلف، بهصورت مستقیم از کارخانه عرضه میکند. برای اینکه با اطمینان بیشتری رنگ، بافت و کیفیت آجر را انتخاب کنید، میتوانید قبل از ثبت سفارش، نمونه آجر را در محل خود دریافت و بررسی کنید. برای دریافت مشاوره تخصصی و ثبت درخواست ارسال نمونه آجر، کافی است با کارشناسان آجر آنلاین در ارتباط باشید.
قبل از ثبت سفارش می توانید نمونه قالب آجر را دریافت کنید و کیفیت و رنگ آن را از نزدیک مشاهده و در صورت تایید، سفارش خود را نهایی کنید.
نمونه آجر رایگان میخوای؟
هر جای ایران که باشید، برای شما ارسال می کنیم!
سوالات متداول ساخت آجر شومینه
از چه ابعاد آجر نسوز برای شومینه استفاده کنیم؟
✅ برای ابعاد آجر نسوز شومینه می توان از آجرهای 7*31 استفاده کرد که استاندارترین ضخامت آن برای شومینه 2/5 می باشد.
بهترین رنگ آجر نسوز برای شومینه چه رنگی است؟
✅ آجر نسوز انگلیسی، مشکی، قهوه ای و خاکستری می تواند بهترین انتخاب برای ساخت یک شومینه آجری متفاوت و منحصر به فرد باشد.
چگونه شومینه آجری نسوز را تمیز نگه داریم؟
✅ برای اینکه شومینه آجری همواره تمیز باشد باید 1_ حداقل هر دوسال آن را تمیز کنیم. 2_ پس از هر بار آتش سوزی خاکستر آن را جمع آوری کنیم. 3_ هنگام تمیز کردن خاکسترها از اسپری آب استفاده کنیم.






2 پاسخ
سلام. الان آجر نسوز شومینه از بقیه انواع آجر برای شومینه بهتر هست؟
سلام و وقت بخیر دوست عزیز
بله همینطوره. آجر نسوز شومینه نسبت به سایر آجر ها مقاوت بالاتری نسبت به گرما و حرارت داره و به همین دلیل متریال مناسب تری برای شومینه هست.